Jan I Olbracht

Jan I Olbracht 1459-1501
Władca Polski
Władca od 1492 do 1501 Poprzednik Kazimierz IV Jagiellończyk Następca Aleksander Jagiellończyk
Urodzony 27 grudnia 1459 w Krakowie Zmarły 17 czerwca 1501 w Toruniu Koronowany 23 września 1492 w Krakowie Pochowany w katedrze na Wawelu
Ojciec Kazimierz IV Jagiellończyk Matka Elżbieta Rakuszanka

Jan I Olbracht (Albrecht) (lit. Janas Olbrachtas (Albrechtas) białorus. Ян I Ольбрахт, ur. 27 grudnia 1459 w Krakowie, zm. 17 czerwca 1501 w Toruniu) – król Polski w latach 1492-1501, książę głogowski 1491-1498.

Był synem Kazimierza Jagiellończyka i jego żony Elżbiety Rakuszanki z Habsburgów, której zawdzięczał prawdopodobnie drugie imię - Olbracht, chciała ona uczcić w ten sposób pamięć swego ojca, króla Niemiec, Czech i Węgier, Albrechta II Habsburga.

Zawartość 1 Młodość 2 Król Węgier 3 Król Polski 4 Wojna z Turkami i jej następstwa 5 Senat 6 Śmierć 7 Pełny opis króla wg Macieja z Miechowa 8 Genealogia 9 Dodatki 10 Źródła 11 Bibliografia 11.1 Sprawdź również 12 Linki zewnętrzne

Młodość

Od 1467 roku, tak jak pozostali bracia, królewicz zdobywał wiedzę pod okiem Jana Długosza. Na postępowanie młodego Jana Albrechta wpłynął także przebywający w stolicy, włoski humanista - Filip Kallimach, który zaprzyjaźnił się z nim. Wielokrotnie udowadniał swój talent podczas nauki, mimo że był synem Litwina i Niemki doskonale opanował język polski, a także łacinę. Poznał dorobek przemijającego średniowiecza i wczesnego renesansu.

Król Węgier

W 1486 roku objął urząd zastępcy króla na Rusi, gdzie zdobył sławę pokonując zagony tatarskie. 7 czerwca 1490 został obwołany przez szlachtę węgierską na sejmie elekcyjnym w Rokos królem Węgier. Przegrał jednak wojnę o koronę węgierską ze swoim bratem królem Czech Władysławem II Jagiellończykiem. Rozpoczął on tym samym zmagania o koronę Węgier, które toczyły się na Słowacji, jednak w ich wyniku przypadło mu jedynie księstwo głogowskie.

Król Polski

W 1492 roku zmarł Kazimierz Jagiellończyk. O koronę po nim starali się jego synowie Władysław, Jan Olbracht i Zygmunt, a także książę mazowiecki Janusz II. Niektórzy byli gotowi opowiedzieć się za wielkim księciem litewskim Aleksandrem Jagiellończykiem, ale ten - wraz z najmłodszym bratem Fryderykiem Jagiellończykiem - popierał Jana Olbrachta. Ostatecznie 27 sierpnia Jan Olbracht został jednogłośnie wybrany królem Polski. 23 września 1492 roku odbyła się koronacja w Krakowie nowego monarchy, którą poprowadził arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski Zbigniew Oleśnicki.

Poszerzając przywileje, jakie jego ojciec, Kazimierz Jagiellończyk (1447-1492) nadał szlachcie w statutach nieszawskich, Jan I Olbracht ogłosił w 1496 r. tzw. statuty piotrkowskie, które zwalniały szlachtę od cła, ograniczały wychodźstwo chłopów i zabraniały nabywania przez mieszczan majątków ziemskich i piastowania urzędów państwowych. Działając na korzyść Prus Królewskich zaskarbił sobie ich przychylność.

Wojna z Turkami i jej następstwa

W 1497 r. Olbracht zorganizował wielką wyprawę wojenną: 40 tys. pospolitego ruszenia ruszyło aby pomóc księciu Mołdawii w wojnie z Turkami i aby pomścić klęskę warneńską. Mimo że od 1387 Mołdawia była lennem Polski, jej hospodar, Stefan Wielki, opowiedział się po stronie Turcji i wyprawa zakończyła się wielkimi stratami polskich wojsk w bitwie pod Koźminem, co utrwaliło powiedzenie: Za króla Olbrachta wyginęła szlachta choć to właśnie za jego czasów ukształtował się ów fundament wielkiej demokracji szlacheckiej: sejm walny.

Jeszcze gorsze od wojennej klęski były skutki polityczne nieudanej wyprawy mołdawskiej. W jej następstwie zawiązał się cały szereg przymierzy i koalicji państw ościennych przeciwko Królestwu Polskiemu i Wielkiemu Księstwu Litewskiemu. W walkach przeciwko wojskom koronnym, Wołochów wsparła Turcja, a nawet Węgry, rządzone przez króla Władysława II Jagiellończyka. Wiosną 1498 r. Tatarzy najechali południowo-wschodnie terytoria Litwy, a wielki książę moskiewski Iwan III Srogi próbował opanować Kijów, w 1500 rozgramiając armię polsko-litewską w bitwie nad Wiedroszą. Zaś na zachodzie cesarz niemiecki Maksymilian I Habsburg przejął część Śląska z Głogowem i zażądał zwrócenia zakonowi krzyżackiemu Prus Królewskich, w związku z czym komtur krzyżacki odmówił złożenia należnego hołdu królowi polskiemu. Wówczas, wiosną 1501 r., Olbracht zarządził koncentrację wojsk koronnych w Toruniu gdzie sam,pojechał, ale złożony ciężką choroba zakaźną zmarł wkrótce i wyprawa wojenna na Prusy Zakonne nie doszła do skutku.

Senat

Za pierwszych Jagiellonów coraz większą rolę w zarządzaniu państwem odgrywała rada królewska, powoływana przez króla. Zaś od połowy XV w. znaczną część władzy przejęły ogólnopolskie zjazdy szlachty i dzielnicowe sejmiki. Ostatecznie Rada Królewska, za panowania Olbrachta, przekształciła się w Senat, a ogólnopolski zjazd stanu szlacheckiego, złożony z przedstawicieli sejmików, w izbę poselską sejmu. Tak więc, poczynając od XV w., Rzeczpospolita stała się szlachecką monarchią parlamentarną. Szlachta, zwłaszcza bogatsza i magnaci, stała się odtąd stanem panującym, skupiając w swych rękach ziemię, przywileje i urzędy. Zgodnie z Sejmem radomskim z 1504 r. administrację państwową stanowili: marszałek koronny i nadworny, podskarbi, kanclerz i podkanclerzy i starostowie, reprezentujący lokalną szlachtę.

Uprzywilejowaną pozycję uzyskał również w Koronie Kościół katolicki, a na Litwie i Rusi Cerkiew prawosławna. Należały do nich wielkie majątki ziemskie, otrzymywały one dziesięcinę ze wsi i liczne fundacje kościelne i klasztorne ze strony możnowładców, przy czym duchowieństwo nie płaciło podatków.

Śmierć

17 czerwca 1501 zmarł w Toruniu Jan I Olbracht, jego zwłoki złożono uroczyście w katedrze wawelskiej. Nie ożenił się, ani nie zostawił po sobie żadnego potomka. Po śmierci króla Jana Olbrachta tron po nim przejął jego młodszy brat, Aleksander (1501-1506).

Pełny opis króla wg Macieja z Miechowa

"Był wysokiego wzrostu, oczu piwnych, na twarzy z pewnym wyrzutem i wysiękiem. (...) W ruchach szybki, często u boku z mieczykiem przypasanym występował, namiętnościom i chuciom jako człowiek wojskowy folgował".

Genealogia

Władysław II Jagiełło ur. ok. 1351 zm. 1 VI 1434

Zofia Holszańska ur. ok. 1405 zm. 21 IX 1461

Albrecht II Habsburg ur. 16 VIII 1397 zm. 27 X 1439

Elżbieta Luksemburska[1] ur. 1409 zm. 1442

Kazimierz IV Jagiellończyk ur. 30 XI 1427 zm. 7 VI 1492

Elżbieta Rakuszanka ur. 1436 zm. 30 VIII 1505

				Jan I Olbracht ur. 27 XII 1459 zm. 17 VI 1501

gengen

Dodatki

• Jan Olbracht posiadał najliczniejszy, spośród jagiellońskich, dwór, miał aż 1 600 konnych dworzan.
• Za króla ukształtował się ostatecznie sejm walny, który odtąd stał się najwyższym organem władzy ustawodawczej.
• Na polecenie króla w 1498 roku wzniesiono Krakowski Barbakan, zwany Rondlem, który miał zabezpieczać miasto przed ewentualnym najazdem tureckim.

Źródła

Bibliografia

• Paweł Jasienica, Polska Jagiellonów
• T.Biber, A. i M. Leszczyńscy Poczet Władców Polski

Sprawdź również

• Jagiellonowie
• Nota historyczna Polski
• Jan Olbracht w Toruniu

Linki zewnętrzne

• Obraz z około 1645 roku przedstawiający Jana II Olbrachta, autor nieznany
• Rękopis Jana Olbrachta na temat zezwolenia budowy wodociągów dla Płocka z dnia 24 V 1498 roku

Losowe 3 dowcipy

- Za co Krzaklewski ma dostać w tym roku nagrodę wigilijną ? - Za usilne trzymanie się żłoba.
Humor polityczny, kawały o politykach - polityka na wesoło

Sprayem albo nie sprayem, oto jest pytanie.
Graffiti - teksty i rymy z murów

- Dlaczego w Wąchocku wiaże się świnie w pęczki? - Żeby jastrzab ich nie porwał.
Kawały o Wąchocku i jego Sołtysie

Wiadomości powiązane z Jan I Olbracht

"Na szczycie budowaliśmy konsensus m.in. z Niemcami"

Polska nie była krajem najostrzej prezentującym swoje stanowisko na szczycie UE ws. Gruzji - mówił w Radiu Zet Radosław Sikorski. - Budowaliśmy konsensus szerszy. Przed szczytem odbyliśmy spotkanie w grupie krajów naszego regionu plus zaowocowały te relacje, które udało nam się zbudować z Wielką Brytanią, ze Szwecją, z Niemcami - dodaje szef MSZ.

Więcej: http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80271,565 1498,_Wspolpracowalismy_ze_Szwecja__Niemcami_i_Wlk __Brytania_.html?skad=rss.

"Dziękuję bojówkarzom z PiS, że mnie nie opluli"

Przemówienie prezydenta Lecha Kaczyńskiego w czasie obchodów rocznicy Powstania Warszawskiego wywołało spore zamieszanie. - Twierdzenie, że cokolwiek lepszego w Polsce zaczęło się dziać dopiero po dojściu PiS do władzy to kłamstwo. A robienie męczennika z Ziobry to parodia - skomentował słowa prezydenta Stefan Niesiołowski. Wicemarszałek Sejmu odniósł się także do zachowania grupki osób na Powązkach, która m. in. zakłóciła oklaskami minutę ciszy. - Dziękuję bojówkarzom PiS-u, że mnie nie opluli! - ironizował w tvn24.

Więcej: http://politbiuro.pl/politbiuro/1,85402,5554707,Ni esiolowski__Dziekuje_bojowkarzom_PiS_u__ze_mnie.ht ml?skad=rss.

Polityk PiS zagra w hollywoodzkim filmie o wódce

"Dziennik": Zanani filmowcy z Hollywood kręcą film o Polsce, Rosji i tym, jak wódka jest ważna dla naszych narodów. W produkcji bierze udział polityk PiS Ryszard Czarnecki.

Więcej: http://wiadomosci.onet.pl/1829260,11,1,1,,item.htm l.

Kwaśniewski i Cimoszewicz - spotkanie po latach

"Dziennik": 12 września w USA dojdzie do spotkania byłego prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego i byłego premiera Włodzimierza Cimoszewicza. Politycy nie kontaktowali się ze sobą od czasów kampanii prezydenckiej w 2005 r.

Więcej: http://wiadomosci.onet.pl/1822415,11,1,1,,item.htm l.

"Tym razem premier nie powinien ustępować"

Szef klubu PO Zbigniew Chlebowski powiedział dziennikarzom, że nie wyobraża sobie, aby prezydent był w polskiej delegacji na najbliższy szczyt UE w Brukseli. Chlebowski ocenił, że premier tym razem nie powinien ustępować prezydentowi.

Więcej: http://wiadomosci.onet.pl/1841581,11,1,1,,item.htm l.

Młodzieżówka PO "atakuje" w internecie

Młodzi działacze PO mają wpisywać na internetowych forach pozytywne komentarze dotyczące swojej partii - ujawnia "Fakt".

Więcej: http://wiadomosci.onet.pl/1795197,11,1,1,,item.htm l.

Lubartów: odnaleziono 80-letnią kobietę

Ekipy poszukiwawcze odnalazły 80-letnią mieszkankę Meszna, która zaginęła w ubiegły czwartek w lubelskiem. Błąkającą się w lesie pod Lubartowem kobietę odnalazł śmigłowiec Straży Granicznej.

Więcej: http://wiadomosci.onet.pl/1825470,11,1,1,,item.htm l.

Były szef MSWiA przeprosi SLD za pomówienia: Kaczmarek ogłosi, że nie było tajnych kont

Politycy SLD nie mieli żadnych tajnych kont w Szwajcarii - takie zdanie usłyszymy niedługo z ust byłego szefa MSWiA w rządzie PiS Janusza Kaczmarka. I to mimo że jeszcze niedawno utrzymywał on, że widział tajne konta na własne oczy. Nikt jednak tego nie potwierdził, a SLD wytoczyło Kaczmarkowi proces. Nie zakończy się on wyrokiem, bo będzie ugoda - dowiedziało się Radio ZET.

Więcej: http://www.dziennik.pl/polityka/article232385/Kacz marek_oglosi_ze_nie_bylo_tajnych_kont.html#reqRss.

Protestujący zakłócili przemówienie McCaina

John McCain przyjął oficjalnie nominację na kandydata Republikanów w listopadowych wyborach prezydenckich USA. - Nadchodzi zmiana - oznajmił podczas wystąpienia, kierując to ostrzeżenie do elit politycznych w Waszyngtonie. Przemówienie zostało zakłócone przez grupkę demonstrantów. Zostali oni jednak szybko zagłuszeni przez zwolenników Republikanów. "Kochamy Busha", "Hokejowe mamy całego świata, łączcie się!" - krzyczeli.

Więcej: http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80277,566 1790,McCain_przyjal_oficjalnie_nominacje_na_prezyd enta.html?skad=rss.

Stróże prawa wypowiadają wojnę grafficiarzom

"Polska": Stróże prawa wypowiadają wojnę grafficiarzom, którzy bazgrzą na murach domów - pisze dziennik "Polska". Policjanci i prokuratorzy tracą cierpliwość i żądają dla mazaczy coraz surowszych kar.

Więcej: http://wiadomosci.onet.pl/1814019,11,1,1,,item.htm l.



SN - Siła wiatru - adwokat Kraków - imprezy integracyjne - detoksykacja - check pr
EL
GL frodgge - www.centrum.jaroslawrokicki.pl - tapponse - artykuły prasowe - www.informacje.77-77.com - aktualnosci.e-programy.pl - www.sport.lnfo.net - Radziwiłł Mikołaj - wiadomości - media media media



Jak sobie przedłużyć datę ważności
Pokolenie wyżu demograficznego właśnie zaczyna przechodzić na emeryturę. Dobrych rad na zdrową długowieczność jest bez liku, ale według współczesnej nauki tylko kilka z nich jest pewnych
Przychodzi e-baba do lekarza
Wirtualny pacjent zamiast rycin w podręcznikach. Wkrótce studenci medycyny już od pierwszego roku będą poznawać sztukę lekarską, lecząc... e-pacjentów.
Akupunktura, czyli żadne czary-mary
To jedna z niewielu metod medycyny niekonwencjonalnej, która została uznana przez jej klasyczną siostrę. Choć nie do końca wiadomo na czym polega jej działanie, grunt, że w leczeniu bólu naprawdę jest skuteczna.
Przełomowy zabieg - Claudia oddycha oskrzelami wyhodowanymi w laboratorium

Potwierdzone: oto szczątki Mikołaja Kopernika
Szwedzcy naukowcy potwierdzają - szczątki znalezione we Fromborku pod koniec 2005 roku należą do Mikołaja Kopernika. W tej historii jest jeden dobry pomysł, włosy Kopernika i stara książka
Zróbmy mamuta!
Po raz pierwszy poznaliśmy niemal pełne DNA wymarłego zwierzęcia. Dzisiejsze „Nature” publikuje zapis genów z jądra komórek mamuta. Do sklonowania tego zwierzęcia coraz bliżej
Ból przewlekły, czyli jak wyrwać się z matni
Znów bolą plecy. Eee, na pewno źle spaliśmy, materac niedobry. Ból powoli zakrada się do naszego ciała, aż któregoś dnia stwierdzamy, że został w nim na dobre. Nie pozwólmy mu na to.
Romantyczna miłość pod lupą naukowców
Czy romantyczna miłość może trwać długie lata? Czy strach może zmienić się w pożądanie? To kwestie od dawna poruszane przez pisarzy i poetów - teraz znalazły się również pod lupą naukowców
Żółte światło dla antybiotyków
Jeszcze nie czerwone, ale bezwzględnie musimy zwolnić tempo ich stosowania. Dziś po raz pierwszy Europa obchodzi Dzień Wiedzy o Antybiotykach
Stacja orbitalna przygotowuje się do podwojenia załogi
Wahadłowiec Endeavour z siedmioosobową załogą na pokładzie przybił w nocy z niedzieli na poniedziałek do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
Święty Mikołaj tonie
Stawiacie złe prognozy strasząc dzieci, że św. Mikołaj straci swój dom! Misie polarne toną w morzu, a wy ich nie ratujecie! A poza tym to w ogóle nic nie robicie z tym ociepleniem! - grzmią na klimatologów ludzie z całego świata. - Jesteśmy od tego, żeby prowadzić badania i o ich wynikach informować opinię publiczną. Reszta to sprawa polityków - bronią się klimatolodzy. A Arktyka się topi.
Fotografie obcych światów
Pierwsze bezsporne zdjęcia planet okrążających inne słońca publikuje dzisiejsze „Science”. Są ledwie maleńkimi plamkami światła, ale to kamień milowy na drodze otrzymania obrazów planet podobnych do Ziemi - komentuje dla ”Gazety” prof. Aleksander Wolszczan
Dlaczego popularny lek na raka czasem nie działa
Brytyjscy naukowcy odkryli, dlaczego niektórym kobietom chorym na raka piersi nie pomaga tamoksifen - donosi „Nature”
Zdrowe dziecko z jajnika siostry
W Londynie przyszła na świat zdrowa dziewczynka urodzona dzięki przeszczepowi kompletnego jajnika.
Dla dzieci rak to nie wyrok
Dziecięcy nowotwór to choroba jak każda inna. Tyle,że w tym przypadku najmniejsza nawet zwłoka w leczeniu może dramatycznie pogorszyć stan dziecka. Rodzice! Jeśli cokolwiek was niepokoi, nie czekajcie, idźcie do lekarza.
Otyłość postarza dzieci
Nadwaga i otyłość niszczą układ krążenia dzieci szybciej i bardziej, niż do tej pory sądzono - alarmują specjaliści zgromadzeni podczas największego zjazdu kardiologów. - Rodzice nie mogą tego lekceważyć - apelują.
Leczenie serca w dobie high-tech
Naukowcy z Niemiec wyhodowali w laboratorium zastawki do serc dzieci - użyli komórek macierzystych z krwi pępowinowej. Współczesna kardiologia dogania science fiction - mówi się na największej na świecie konferencji poświęconej chorobom układu krążenia
Feniks zapadł w wieczny sen na Marsie

Depresja to więcej, niż głęboki smutek
Życie nas nie rozpieszcza, więc jeśli straciliśmy kogoś bliskiego, mamy kłopoty finansowe, zawaliliśmy egzamin - mamy prawo do pogorszenia nastroju, nawet porządnego „doła”. Kiedy jednak zaczyna się depresja?
Szamanka sprzed 12 tys. lat
Miała 150 cm wzrostu i była kaleką, ale w swojej społeczności zajmowała wysoką pozycję. Umarła w wieku ok. 45 lat - sędziwym jak na czasy, w których żyła. Jej grób sprzed 12 tys. lat odkryli izraelscy archeolodzy

G:2,M:0,Y:4